Ο Πεδουλάς διατηρεί και προβάλει όλα αυτά τα χρόνια ένα πολιτισμό μοναδικό για τη περιοχή. Συντονισμένες ενέργειες των κατοίκων και του Κοινοτικού Συμβουλίου, οδήγησαν στην δημιουργία επισκέψιμων μουσείων, αρκετών εκκλησιών (αριθμεί 10 εκκλησίες) καθώς μια από αυτές είναι ενταγμένη στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

ΜουσείαΕκκλησίες

Το Βυζαντινό Μουσείο Πεδουλά δημιουργήθηκε επί αρχιερατείας του Μητροπολίτου Μόρφου Νεοφύτου για να σταγάσει εικόνες και ιερά κειμήλια (13ος – 20ος αιώνας), που σώθηκαν από τις εκκλησίες του Πεδουλά. Το Βυζαντινό Μουσείο βρίσκεται πλησίον του ναού του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. Ιδρυτής και γενναιόδωρος χορηγός του Βυζαντινού Μουσείου υπήρξε ο αείμνηστος Ανδρέας ΄Ελληνας. Σημαντική υπήρξε και η συμβολή του Αιδ. Πρωτοπρεσβύτερου Χαράλαμπου Κούρρη, ο οποίος συγκέντρωσε και διαφύλαξε στην εκκλησία του Τίμιου Σταυρού και εικόνες και άλλα κειμήλια που σήμερα εκτίθενται στο Βυζαντινό Μουσείο. Το Βυζαντινό Μουσείο Πεδουλά εγκαινιάστηκε το 1999 από τον τότε Δήμαρχο Αθηνών Δημήτρη Αβραμόπουλο και λειτουργεί καθημερινά εκτός Δευτέρας από τις 10.30πμ μέχρι 4.50μμ. Η είσοδος είναι επι του παρόντος ελεύθερη, δεχόμαστε όμως εισφορές για τη συντήρηση και ομαλή λειτουργία του Μουσείου.

Το Λαογραφικό Μουσείο βρίσκεται σε κεντρική τοποθεσία του χωριού κοντά στη μεγάλη εκκλησία του Τίμιου Σταυρού, προσφέροντας μια συναρπαστική εικόνα της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης της Κοινότητας.

Στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο κτήριο, στο οποίο ήταν κάποτε συγκεντρωμένες πολλές από τις τέχνες και τα επαγγέλματα που σήμερα τόσο ζωντανά εκτίθενται στους χώρους του: το ραφτάδικο, το σιδεράδικο, το κρεοπωλείο, το καφενείο και ο φούρνος κλπ.

Η ιδέα ιδρυσης του Μουσείου προήλθε απο απόδημους Πεδουλιώτες. Στη συνέχεια ανέλαβε το Κοινοτικό Συμβούλιο το οποίο με την μερική οικονομική ενίσχυση της Κυβέρνησης Κύπρου προέβηκε στην αποπεράτωση και στην συγκέντρωση των αντικειμένων. Η αρχική οικονομικη ενίσχυση προήλθε απο τον αείμνηστο εφοπλιστή Βάσο Χατζηϊωάννου.

Το Μουσείο εγκανιάστηκε το 2005 από κοινού με τον ΄Ελληνα Υπουργό Πολιτιστικής Ανάπτυξης κ. Δημήτρη Αβραμόπουλο και τον Υπουργό Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού της Κύπρου κ. Γιώργο Λιλλήκα.

Εκτός από τις παραδοσιακές τέχνες και τα επαγγέλματα, το Μουσείο παρουσιάζει το εσωτερικό του κυπριακού παραδοσιακού σπιτιού, με τα αυθεντικά του έπιπλα, τα σκεύη και άλλα οικιακά αντικείμενα, περιλαμβανομένων τοπικών ενδυμασιών.

Στην εισοδο του Μουσείου θα βρείτε την προτομή του χορηγού του Μουσείου μακαριστού Βάσου Χατζηϊωάννου.

Αν και ολόκληρη η κοιλάδα της Μαραθάσσας είναι κατάσπαρτη από βυζαντινά μνημεία (Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή της Παναγίας του Κύκκου, Ιερά Μονή Παναγίας Τροοδίτισσας, Ιερά Μονή Παναγίας της Τρικουκκιώτισσας, Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Του Λαμπαδιστή στον Καλοπαναγιώτη κ.α.), ο Πεδουλάς είναι από μόνο του ένα στολίδι της ορθοδοξίας, μιας και φιλοξενεί ρεκόρ σε σχέση με τα πλείστα από τα υπόλοιπα χωριά της Κύπρου εκκλησιών (βυζαντινών και μη) στις πλάτες του. Με τρεις νέες εκκλησίες – ξωκλήσια και με έξι βυζαντινές είναι αναμφίβολα ένας μοναδικός προορισμός τους λάτρεις των θρησκευτικής ιστορίας. Τις τρεις νέες εκκλησίες αποτελούν ο κεντρικός ναός του Τιμίου Σταυρού, το ξωκλήσι του Σταυρού της Φιθκιάς («τα φίθκια» στην κυπριακή σημαίνει «τα φίδια») και το ξωκλήσι του Αγίου Ραφαήλ των Βράχων. Σημείο αναφοράς είναι το γεγονός ότι μεγάλοι ευεργέτες του χωριού με σημαντικά έργα κυρίως που αφορούν τις εκκλησίες είναι τα μέλη της οικογένειας Έλληνα, εφοπλιστές από τον Πεδουλά που όμως διαμένουν στην Ελλάδα. Αναφορικά με τις έξι υπόλοιπες – τις βυζαντινές εκκλησίες, είναι αυτή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που προαναφέρθηκε, η εκκλησία του Αγίου Ονουφρίου, του Αγίου Γεωργίου, της Αγίας Μαρίνας, της Αγίας Παρασκευής και της Παναγίας της Βορεινής.

Ο ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ: Ο ξυλόστεγος ναός είναι το πιο σημαντικό αξιοθέατο της κοινότητας και βρίσκεται σε κοντινή απόσταση στα βορειοανατολικά του ναού της Προόδου του Τιμίου Σταυρού, απέναντι από το Βυζαντινό Μουσείο. Ο ναός περιλαμβάνεται στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Ο ναός υφίστατο το 1472, οπότε ο ιερέας Βασίλειος Χάμαδος παρήγγειλε στο βιβλιογραφικό εργαστήριο της Μονής Κύκκου ένα Ψαλτήριο για τις λειτουργικές ανάγκες. Το 1474 διακοσμήθηκε με τοιχογραφίες, έργα του ζωγράφου Μηνά από τη Μυριανθούσα, πιθανώς από τον Πεδουλά.

Οι τοιχογραφίες περιλαμβάνουν σκηνές του θεομητορικού και χριστολογικού κύκλου, των Παθών, σκηνές από την Π. Διαθήκη και αγίους. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι και η υπερμεγέθης τοιχογραφία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ ξιφοφόρου στο βόρειο τοίχο.

Σημαντικό είναι το τέμπλο του ναού, το οποίο φέρει γραπτή διακόσμηση που χρονολογείται στον 15ο αι. Στο τέμπλο εκτός από το δικέφαλο αετό, απεικονίζεται ο θυρεός των Λουζινιανών βασιλιάδων της Κύπρου.

Ο ναός πανηγυρίζει στις 8 Νοεμβρίου (Σύναξη των Ασωμάτων) και στις 6 Σεπτεμβρίου (Το εν Χώνες θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ).

 

Διατήρηση Εθίμων

Αρκετά έθιμα διατηρούνται μέχρι και σήμερα στον Πεδουλά, ειδικότερα στις μέρες των εορτών και στις μέρες όπου η κοινότητα παρουσιάζει αρκετή επισκεψιμότητα. Στις 14 Σεπτεμβρίου τιμάτε η εορτή του Τιμίου Σταυρού στην φερώνυμη εκκλησία του χωριού. Παράλληλα μικρές εκδηλώσεις γίνονται και στις μέρες όπου οι υπόλοιπες εκκλησίες της κοινότητας γιορτάζουν την μνήμη των Αγίων που φέρουν το όνομα. Στις εορτές του Πάσχα αναβιώνονται Πασχαλινά έθιμα όπως το κάψιμο του Ιούδα, παραγωγή ψωμιών και φλαούνων στους παραδοσιακούς ξυλόφουρνους, παραδοσιακά παιχνίδια στον περίβολο της εκκλησίας, φαγοπότι με παραδοσιακά φαγητά και γλέντια μέχρι πρωίας.

Παραδοσιακές Τέχνες

Η γεωργία ήταν από την αρχή ο στυλοβάτης της οικονομίας του χωριού και ο Πεδουλάς ήταν πάντα ιδανικός τόπος για την καλλιέργεια κερασιών, μήλων και άλλων οπωροφόρων δέντρων. Η γεωργία από μόνη της όμως, δεν παρήγαγε αρκετό εισόδημα, έτσι ακόμα και σε δύσκολες εποχές της ιστορίας του Πεδουλά, ο τουρισμός, το εμπόριο και οι οικοτεχνίες προωθούνταν ως συμπληρωματικές πηγές εισοδήματος. Η ύφανση ήταν η αποκλειστική ενασχόληση των γυναικών κατά τις χειμερινές μέρες. Τα περισσότερα νοικοκυριά διέθεταν αργαλειούς με τους οποίους έφτιαχναν βαμβακερά και μάλλινα υφάσματα, χαλιά και κουβέρτες. Η εμπειρία ακόμα πολλών βυρσοδεψείων στο χωριό επέτρεπε μέχρι πρόσφατα στους κατοίκους του Πεδουλά να ασχολούνται με την επεξεργασία δερμάτων από τα οποία φτιάχνονταν παπούτσια και μπότες.