Η φυσική και πολιτιστική κληρονομιά του Αγρού αποτελεί αέναη δεξαμενή ζωής και έμπνευσης. Το χωριό φιλοξενεί κάθε χρόνο πληθώρα πολιτιστικών εκδηλώσεων όπως (φεστιβάλ τριανταφύλλου, θέατρα, μουσικές παραστάσεις κ.α.). Παρουσιάζει επίσης και μια μοναδική θρησκευτική παράδοση με τις εκκλησίες που διαθέτει. Ακόμη, αρκετά μουσεία και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς κοσμούν την κοινότητα του Αγρού.

ΜουσείαΜνημείαΕκκλησίες

Μουσείο Φραγκουλίδη: Ο Αγρός φιλοξενεί ένα από τα σπουδαιότερα Μουσεία του νησιού. Το Μουσείο Φραγκουλίδη άρχισε την λειτουργία του το 2004 και στεγάζεται σε χώρο πλησίον της εκκλησίας της Παναγίας. Το έργο του στο χωριό είναι «μοναδικής καλλιτεχνικής και θρησκευτικής αξίας». Συγκεκριμένα, ανέλαβε την αγιογράφηση των φορητών εικόνων της εκκλησίας της Παναγίας. Χωρίς αμφιβολία, το Μουσείο αποτελεί ένα θησαυροφυλάκιο πολιτισμού, εφόσον εκθέτει έργα ενός σπουδαίου καλλιτέχνη. Επιπρόσθετα, το Μουσείο καταφέρνει να αναδείξει και να παρουσιάσει στον κάθε επισκέπτη το έργο ενός μεγάλου Κύπριου καλλιτέχνη. Αξίζει κανείς να γνωρίσει ένα μέρος από το έργο του Φραγκουλίδη ή να αρχίσει την έρευνα του γι’ αυτό επισκεπτόμενος το Μουσείο στον Αγρό.

Παραδοσιακός Ελιόμυλος: Το 1930 μεταφέρθηκε από το υπόγειο του Παρθεναγωγείου Αγρού, ο Ελιόμυλος της ενορίας της Πέρα Γειτονιάς, στο παραδοσιακό οίκημα που στεγάζεται σήμερα, δίπλα από την εκκλησία του Ιωάννη του Προδρόμου. Το χειροκίνητο αυτό σύστημα με το οποίο οι ελαιοπαραγωγοί έπαιρναν το λάδι τους βρίσκεται σε καλή κατάσταση. Υπάρχει το πιεστήριο, το αλεστήρι, τα ζεμπήλια και μαζί με άλλα εργαλεία και αντικείμενα αποτελούν ένα μικρό Μουσείο Λαϊκής Τέχνης. Το οίκημα είναι κτισμένο με πέτρα, ξύλο, και η στέγη του είναι κεραμιδένια. Το όλο έργο έγινε με την καθοδήγηση του Τμήματος Αρχαιοτήτων.

Μουσείο της Μονής του Μέγα Αγρού: Το 1894 έγινε η καταστροφή της ιστορικής Μονής του Μέγα Αγρού, που κατά την παράδοση κτίστηκε από μοναχούς, που ήλθαν από την Κύζικο της Μ. Ασίας κατά την περίοδο της εικονομαχίας. Στη θέση της κτίστηκε η σημερινή εκκλησία της Παναγίας Ελεούσας Αγρού. Βάσει των περιγραφών της Μονής, ξανακτίστηκε εκκλησάκι- Μουσείο στο οποίο μπήκαν το εικονοστάσι, οι Δεσποτικές Εικόνες του 12ου αιώνα, παλιά βιβλία και όσα άλλα αντικείμενα σώθηκαν από διαλυθείσα Μονή. Στην αυλή της εκκλησίας το Τμήμα Αρχαιοτήτων βρήκε, όχι μόνο αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, αλλά και λίγα δείγματα από τις τοιχογραφίες της Μονής, γιατί ήταν ολόγραφη, καθώς και πολλά αγκιστρωτά κεραμίδια, που χρησιμοποιούνται για στέγαση των ξυλόστεγων ναών του Τροόδους.

Μνημείο Ηρώων: Στον Αγρό, ως ελάχιστος φόρος τιμής στον ήρωα Πέτρο Ηλιάδη, ανεγέρθηκε μνημείο πλησίον της Απεήτειου Ανωτέρας Σχολής. Το Μνημείο αποτελείται από μια εξαίρετα φιλοτεχνημένη χάλκινη προτομή, η οποία στηρίζεται πάνω σε μαρμάρινη βάση.

Μνημείο Αγωνίστριας Πιτσιλιάς: Το γλυπτό σε μπρούντζο και πέτρα φιλοτέχνησε ο γνωστός γλύπτης Χρίστος Συμεωνίδης, ο οποίος αναφέρει και τα ακόλουθα μεταξύ των άλλων: “Το έργο αντλεί την έμπνευση του από την επιθυμία της οικογένειας Παπαχριστοδούλου να τιμήσει την αγωνίστρια του 1955 για την πολλαπλή προσφορά της, αλλά και να θυμίζει στους νεώτερους ότι δεν είναι δυνατό να περάσει στρατιωτικό αυτοκίνητο από την περιοχή χωρίς να λιθοβοληθεί. Περήφανη παραδοσιακή εικόνα, με το κεφάλι ψηλά ατενίζει κάτω την περιοχή και γίνεται ένα με τον τόπο, κτίζοντας το βάθρο της με την πέτρα της Πιτσιλιάς που κρατεί στο αριστερό χέρι καθιστώντας έτσι το ίδιο το σώμα της τείχος ενάντια στον Άγγλο κατακτητή. Το δεξί χέρι πίσω από τον ιστό της σημαίας δείχνει πάνω από το εκκλησάκι προς την Ελλάδα και ταυτόχρονα απευθύνει χαιρετισμό προς εμάς που ακολουθούμε.”.Η προτομή βρίσκεται δίπλα από το ξωκλήσι της Αγίας Κυριακής, έξω από το χωριό, απέναντι από το βουνό Παπούτσα.

Μνημείο Απέητου Κυριάκου: Η προσφορά του στο σχολείο, στη κοινότητα και γενικά στη περιοχή Πιτσιλιάς είναι τεράστια. Το Απεήτειο Γυμνάσιο Αγρού έδωσε στα φτωχά παιδιά της περιοχής το θείο δώρο της μόρφωσης, που τότε ήταν προνόμιο των πλουσίων. Έτσι συνέβαλε στο να μορφωθούν χιλιάδες νέοι και έγινε ο πνευματικός πατέρας όλων εκείνων των μαθητών, που κατά καιρούς φοίτησαν στο Απεήτειο Γυμνάσιο. Πρόσφερε τον μόχθο μιας ολόκληρης ζωής, για το κοινό καλό όλων των κατοίκων της κοινότητας και της περιοχής Πιτσιλιάς, ευεργετώντας όλα τα ιδρύματα και τα σωματεία του Αγρού.Η προτομή βρίσκεται μπροστά από το κτίριο που με δική του δωρεά κτίστηκε το 1948.

Μνημείο Νέαρχου Κληρίδη: Άφησε τη σφραγίδα του σε όλα σχεδόν τα κοινοτικά έργα στη γενέτειρα του. Όταν τελείωσε το δημοτικό σχολείο Αγρού, σε μεγάλη ηλικία, φοίτησε στο Ιεροδιδασκαλείο Λάρνακας. Υπηρέτησε για μία δεκατία το χωρίο του ως δάσκαλος, αλλά κάθε καλοκαίρι και από μακριά παρακολουθούσε και βοηθούσε σε κάθε έργο ανάπτυξης στο χωριό του. Εκτός από τον καθοριστικό ρόλο του στην ίδρυση της Ανωτέρας Σχολής Αγρού, πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Νοσοκομείου, της Συνεργατικής Πιστωτικής Εταιρείας Αγρού, του Ταμιευτηρίου των Δασκάλων Κύπρου, εξέδωσε πολλά βιβλία εκπαιδευτικά, λαογραφικά, ιστορικά και δημοσίευσε εκατοντάδες άρθρα σε περιοδικά και εφημερίδες. Ως φόρο τιμής, τοποθετήθηκε προτομή του στο πάρκο του Κάουρα αφιερωμένη στη ζωή και το έργο του.

Ο χριστιανισμός είναι συνυφασμένος με την κυπριακή ιστορία και στην περιοχή του χωριού βρίσκεται ένα συναρπαστικό μοναστήρι του 19ου αιώνα. Η εκκλησία της Παναγίας Ελεούσας, που ανεγέρθηκε στα ερείπια του μοναστηριού του Αγρού, είναι ένα εντυπωσιακό δείγμα βυζαντινής αρχιτεκτονικής και διαθέτει τεράστιο τρούλο. Στην εκκλησία φυλασσόταν επίσης η εικόνα της Παναγίας Ελεούσας μέχρι το 1990 οπότε και μεταφέρθηκε σ’ ένα κοντινό παρεκκλήσιο.

Στην κοινότητα υπάρχουν επίσης η εκκλησία του Τιμίου Προδρόμου (Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή), και οι εκκλησίες του Αποστόλου Βαρνάβα, των Αγίων Γερασίμων, της Αγίας Κυριακής και του Αποστόλου Λουκά.

 

Διατήρηση Εθίμων

Πανηγύρι 21ης Νοεμβρίου:  Ο Ναός της Παναγίας του Αγρού είναι αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου. Στις 21 Νοεμβρίου που τιμάται η γιορτή αυτή, γίνεται μεγάλη πανήγυρη στο Ναό. Πλήθη πιστών από όλη την περιοχή έρχονται για να τιμήσουν την Παναγία και να αξιωθούν τη χάρη της. Η πανήγυρη αυτή εκτός από θρησκευτική είναι και εμπορική. Μια επίσκεψη στην πανήγυρη αυτή δίνει στον προσκυνητή την ευκαιρία να ικανοποιήσει ένα θρησκευτικό καθήκον και να πάρει μια γεύση λαϊκοθρησκευτικών εθίμων με ιδιαίτερη χάρη και ομορφιά.

Έθιμα της Αναστάσεως: Την Κυριακή του Πάσχα στις 11 το πρωί γίνεται στην Εκκλησία του χωριού ο “Εσπερινός της Αγάπης”. Κατά τη διάρκεια του Εσπερινού διαβάζεται το Ευαγγέλιο της ημέρας στις διάφορες γλώσσες. Σε κάθε στάση του Ευαγγελίου κτυπά χαρμόσυνα το σήμαντρο, ενώ στο τέλος οι πιστοί κτυπούν ελαφρά και τα στασίδια και ένας μεγάλος μπρούντζινος δίσκος περιστρέφεται στο κέντρο του ναού δημιουργώντας εκκωφαντικό θόρυβο. Όλα αυτά τα παράξενα είναι ένας τρόπος να εκφρασθεί η χαρά της Αναστάσεως. Στο τέλος του Εσπερινού γίνεται λιτανεία γύρω από το ναό. Όταν τελειώσει η λιτανεία εναποτίθεται η εικόνα της Αναστάσεως σε ειδική “καρέκλα” και προσκυνούν οι πιστοί. Όταν προσκυνήσουν κάνουν σειρά και εύχονται ο καθένας στον προηγούμενο το “Χριστός Ανέστη” με την απάντηση “Αληθώς Ανέστη”. Ο καθένας που εύχεται δεν φεύγει, στέκεται στο τέλος της σειράς για να του ευχηθούν οι επόμενοι. Έτσι η σειρά μεγαλώνει και γεμίζει την αυλή της Εκκλησίας. Το ίδιο γίνεται την επομένη μέρα στον Ιερό Ναό Προδρόμου. Το έθιμο αυτό επαναλαμβάνεται όλες τις Κυριακές και τις γιορτές μέχρι να περάσουν 40 μέρες από την Ανάσταση του Χριστού.

Έθιμα Αντιστάσεως: Είναι ένα αρχαιότατο έθιμο που ανάγεται στα χρόνια της εικονομαχίας. Την Κυριακή της Ορθοδοξίας γίνεται σε όλους τους ναούς περιφορά των εικόνων για τη νίκη της Ορθοδοξίας κατά της αιρέσεως των εικονομάχων. Η λιτανεία αυτή επαναλαμβάνεται την Τρίτη της Λαμπρής. Το έθιμο αρχίζει μόλις χαράξει το φως και μια πομπή ξεκινά από την Εκκλησία της Παναγίας και λίγο αργότερα δεύτερη πομπή από την Εκκλησία του Προδρόμου. Επικεφαλής της πρώτης πομπής μεταφέρεται η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας της Αγριώτισσας και επικεφαλής της δεύτερης η εικόνα του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού. Οι δύο πομπές συναντιούνται, ενώνονται και συνεχίζουν ως μια πομπή που συνεχώς τα μέλη της αυξάνουν καθώς περνά από τα διάφορα σημεία του Αγρού. Η πορεία της πομπής είναι από τα παλιά χρόνια καθορισμένη. Επίσης είναι καθορισμένα τα σημεία όπου θα σταματήσει η πομπή για να γίνει παράκληση. Κατά τη διάρκεια της πομπής οι καμπάνες των δύο Εκκλησιών ηχούν χαρμόσυνα καθώς και το σήμαντρο που προπορεύεται της πομπής καθ΄όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης.